naglowek

index alfabetyczny: A B C D E F G H I J K L Ł M N O P R S Ś T U W Z Ż

Pałka Szerokolistna

Jest typowym przedstawicielem szuwarów. Nazywana bywa też ożypałką lub rogoża. Ta bylina o grubym, płożącym się kłączu, obłej, prostej łodydze, dorasta do 2,5m wysokości. Liście są bardzo długie, równowąskie. Kwiaty żeńskie tworzą grube, wałkowate kolby, które są początkowo brudnozielone, a następnie ciemnobrunatne. Kwiaty męskie tworzą również kwiatostan kolbowaty, który przylega bezpośrednio nad kolbą kwiatów żeńskich. Kwitnie w lipcu i sierpniu. Gatunek ten ma kilka odmian różniących się budową kwiatostanów: proporcją wielkości kwiatostanów męskich do żeńskich, odległością między nimi, a czasem rozgałęzioną kolbą żeńskich kwiatów.

ZASTOSOWANIE:

spopielone na proszek pałki i liście są stosowane przy biegunkach.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Paprotka Zwyczajna

Runo boru chrobotkowego jest bardzo ubogie, rosną w nim zwykle pojedyncze rośliny. Należy do nich paprotka zwyczajna (Polypodium vulgare L.) z rodziny paprotkowatych (Polypodiaceae), nazywana też paprocią leśną, paprotką cygańską, lukrecją cygańską lub słodyczką. Jest to bylina o czołgających się, pokrytych brunatnymi łuskami kłączach. Zimozielone, długoogonkowe liście mają kształt podługowato lancetowaty, są pierzaste, ustawione w dwu szeregach na grzbiecie kłącza. Zarodnie są zebrane w dwa szeregi kupek po dolnych stronach odcinków liści. Zarodnikuje we wrześniu. Roślina jest pod częściową ochroną.

ZASTOSOWANIE:

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Pasternak Zwyczajny

Na miedzach i przydrożach, rośnie pasternak zwyczajny (Pastinaca sativa L.) z rodziny selerowatych-baldaszkowatych (Apiaceae). Jest to roślina dwuletnia o wrzecionowatym korzeniu i szeroko kanciastej, bruzdowanej łodydze, dorastającej do 1 m wysokości. Liście pierzastozłożone, o jajowatych odcinkach, na brzegu grubo ząbkowane, są wierzchem często owłosione. Żółte kwiaty są zebrane w złożone baldachy. Kwitnie od czerwca do września.

ZASTOSOWANIE:

napar z ziela działa moczopędnie.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Perz Właściwy

Jednym z bardziej uciążliwych chwastów pól uprawnych jest perz właściwy z rodziny wiechlinowatych traw, nazywany też białym perzem, psią paszą lub pyrnikiem. Jest to bylina dorastająca do 1,5 m wysokości i tworząca bardzo długie, podziemne, czołgające się rozłogi, które dochodzą czasem do głębokości 1,5m, Rośliny są żywozielone lub czasem sinawe. Pochwy liściowe są za młodu owłosione. Gęste kłosy mają zwykle około 10 cm długości. Kwitnie od czerwca do września.

ZASTOSOWANIE:

odwar z rozłogów stosuje się w schorzeniach wątroby, kamicy pęcherzyka żółciowego, zaparciach, cukrzycy, złej przemianie materii, żylakach odbytu (hemoroidach). Pobudza działanie nerek.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Pieprzyca Gruzowa

Na gruzowiskach i rumowiskach, szczególnie suchych i gliniastych, rośnie pieprzyca gruzowa (Lepidium ruderale L.) z rodziny gorczycowatych-krzyżowych (Brassicaceae), nazywana czasem czarcią brodą. Jest ona rośliną jednoroczną o niemiłej woni, dorastającą do 30 cm wysokości. Łodyga jest gałęzista, liście dolne pierzastosieczne, a górne równowąskie. Niepozorne, małe kwiaty składają się tylko z nagich działek kielicha. Kwitnie od maja do września.

ZASTOSOWANIE:

napar z ziela ma zastosowanie w przeziębieniach. Suszone ziele służy do tępienia insektów (pchły, pluskwy).

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Pieprzyca Siewna

Pieprzyca siewna (Lepidium sathutn L.) z rodziny goryczkowatych-krzyżowych (Brassicaceae) jest wyprostowaną, w górze rozgałęzioną rośliną jednoroczną, dorastającą do 60 cm wysokości. Liście ma różne na poszczególnych wysokościach: dolne - pierzastodzielne, środkowe - trójdzielne, a górne nie podzielone. Drobne, białe kwiaty są zebrane w szczytowe, groniaste kwiatostany. Kwitnie w czerwcu i lipcu.

ZASTOSOWANIE:

ziele zjadane w postaci sałatki (z przyprawami: sól, pieprz, cebula, majonez, sok cytrynowy) pobudza przemianę materii, wydzielanie soku żołądkowego, działa moczo- i żółciopędnie oraz krwiotwórczo. Nadaje się do sałatek wiosennych.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Pierwiosnka Lekarska

Na wiosnę (w marcu i kwietniu) zakwita na łąkach pierwiosnka lekarska(Primula offkinalis (L.) HilL, syn.: Primula veris L.) z rodziny pierwiosnkowatych nazywana też pierwiosnkiem lekarskim lub pierwiosnka wiosenna. Na łąkach górskich zastępuje ją pierwiosnka wyniosła, zwana czasem kluczykami. Oba gatunki są pod prawną ochroną. Są to byliny, których łodygi kwiatostanowe osiągają wysokość 40 cm. Liście mają kształt jajowaty lub podłużnie jajowaty i są od spodu - podobnie jak i łodygi - kutnerowate. Różnice miedzy tymi gatunkami polegają na tym, że pierwsza ma kwiaty złocistożółte z pięcioma pomarańczowymi plamkami w gardzieli, a druga ma kwiaty siarkowożółte z pomarańczowym pierścieniem w gardzieli. Kwiaty obu gatunków są zebrane w kwiatostany baldaszkowe.

ZASTOSOWANIE:

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Pietruszka Zwyczajna

Powszechnie znaną rośliną ogrodową jest pietruszka zwyczajna (Petroselinum sathmin Hoffm.), należąca do rodziny selerowatych - baldaszkowatych (Apiaceae). Nosi też nazwy: pietruszka domowa, pietruszka siewna, pietruziele lub piotruziele. Jest ona dwu- lub wieloletnia, o nagiej, górą rozgałęzionej łodydze, dorastającej do 1 m wysokości. Ciemnozielone, połyskujące liście są dwu- lub trzykrotnie pierzaste. Drobne, żółtozielone kwiaty pojawiają się dopiero w drugim roku i są zebrane w baldachy złożone. Kwitnie w czerwcu i lipcu.

ZASTOSOWANIE:

napar z korzeni lub liści działa moczopędnie i jest stosowany w stanach zapalnych pęcherza moczowego; dezynfekuje przewód pokarmowy i likwiduje wzdęcia. Napar z owoców działa rozkurczowo.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Pięciornik Gęsi

Na miejscach ruderalnych, szczególnie słonecznych, ale także na pastwiskach, brzegach stawów i rowów można spotkać pięciornik gęsi (Potentilla anserina L.) z rodziny różowatych (Rosaceae). Określa się go też jako pięciornik pospolity, pięćperst gęsi, pięćperst pospolity, srebrnik pospolity, gęsie ziele, gęsia trawa, gęsiówka, dziewicze ziele, kurze ziele lub drabinki. Jest to bylina o płożących się pędach i grubych kłączach oraz licznych naziemnych rozłogach. W ich węzłach tworzą się rozety pierzastodzielnych liści i pojedyncze, złocistożółte kwiaty. Kwitnie od maja do sierpnia.

ZASTOSOWANIE:

napar z ziela stosuje się przy bólach żołądka, zaparciach. Okłady ze zmiażdżonych liści na żylaki goleni.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Pięciornik Kurze Ziele

Na podobnych siedliskach rośnie też pięciornik kurze ziele z rodziny różowatych (Rosaceae).Bywa też nazywany: pięciornik czteropiątkowy, pięciornik leśny, pięciornik kurzyślad, pięćperst drzewianka, srebrnik, drzewianka, dąbrówka, kurzyślad, kurze ziele,dziewiczy korzeń, panieński korzeń lub pępawa. Jest byliną o wyprostowanej,rozgałęzionej łodydze, dorastającej do 40 cm wysokości. Liście trójlistkowe z głębokimi wcięciami, wraz z dużymi przylistkami przypominają kształtem kurzą stopę, stąd wzięła się nazwa. Drobne, żółte kwiaty mają najczęściej tylko cztery płatki korony. Kwitnie od maja do września.

ZASTOSOWANIE:

odwar z kłącza działa ściągająco, przeciwzapalnie i odkażająco. Służy do płukania gardła i jamy ustnej w krwawieniu dziąseł. Jest stosowany w biegunkach, nieżytach przewodu pokarmowego.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Pięciornik Rozłogowy

(Potentilla reptans L.) z rodziny różowatych (Rosario.) rośnie szczególnie na pastwiskach a także na zrębach leśnych. Bylina o grubym, słabo rozgałęzionym kłączu jest zakończona rozetą pięcio- czasem trzylistkowych liści. Łodyga dorasta do 1m długości. Żółte kwiaty stoją pojedynczo na długich szypułkach, na wierzchołkach obficie ulistnionych łodyg. Kwitnie od czerwca do września.

ZASTOSOWANIE:

napar z kłączy stosuje się przeciw krwotokom, w stanach zapalnych jelit, do płukania jamy ustnej w zapaleniu dziąseł, działa przeciwbiegunkowo. Podobne działanie wykazuje tez nalewka alkoholowa kłączy, sproszkowane kłącze działa przeciw biegunkom i krwawieniom jelitowym..

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Pigwa Pospolita

Z Azji pochodzi hodowana w ogrodach pigwa pospolita (Cydonia vulgaris Pers) z rodziny różowatych (Rosaceae), nazywana czasem gruszą pigwą. Jest to krzew lub małe drzewko, dorastające d 3m wysokości. Młode pędy są pokryte kutnerowatymi włoskami. Krótkoogonkowe liście o kształcie jajowatym lub jajowato eliptycznym, są z wierzchu ciemnozielone, a spodem filcowate. Białe lub jasnoróżowe kwiaty stoją pojedynczo na szczytach szypułek. Kwitnie w maju.

ZASTOSOWANIE:

przetwory z owoców są źródłem witaminy C i działają przeciwkrwotocznie oraz przeciw bólom gardła i żołądka. Mogą zastępować cytrynę.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Piwonia Lekarska

Piwonia lekarska (Paeonia officinalis L.) z rodziny jaskrowatych (Rammculaceae), nazywana czasem piwonią chińską lub piwonką, jest bardziej znana jako roślina ozdobna niż lecznicza i jako taka hodowana w ogrodach. Jej ojczyzną jest Europa Południowa, Azja Mniejsza i Armenia. Jest ona byliną o licznych, rozgałęzionych pędach. Dorasta do 1m wysokości. Liście są podwójnie trójdzielne, połyskujące. Duże kwiaty, o całej gamie barw: od białej przez wszystkie odcienie różu do czerwonej, stoją pojedynczo na szczytach łodyg lub rozgałęzień. Kwitnie w maju i czerwcu. Korzeń jest podzielony na bulwkowate segmenty .Piwonia lekarska występuje także na naturalnych stanowiskach w południowej części Alp, gdzie rośnie w towarzystwie innych wapieniolubnych roślin śródziemnomorskich.

ZASTOSOWANIE:

odwar z korzeni zmniejsza napięcia mięśni gładkich, poprawia perystaltykę jelit, działa uspakajająco. Napar z kwiatów działa przeciw kokluszowi i kamicy nerkowej.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Płucnica Islandzka

Płucnica islandzka, jest to porost naziemny o piesze krzaczkowatej. Dorasta do 10cm wysokości. Sztywne, płaskie łatki są na brzegu orzęsione, mają barwę brunatnooliwkową, a od spodu są jaśniejsze i mają białe plamki. Gatunek jest pod częściową ochroną.

ZASTOSOWANIE:

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Podagrycznik Pospolity

Inne nazwy to: gier, kozia stopa, kozia stopka, śnitka lub giersz. Ta bylina o czołgających się kłączach i łodygach dorastających do 60 cm wysokości jest uciążliwym chwastem ogrodów,. Białe kwiaty są zebrane w baldachy o 12-13 szypułkach. Kwitnie w czerwcu i lipcu, ale rozprzestrzenia się głównie za pomocą kłączy.

ZASTOSOWANIE:

napar z ziela jest stosowany w bólach nerek, złej przemianie materii, podagrze i schorzeniach reumatycznych. Przeciw tym ostatnim schorzeniom można stosować okłady ze świeżych liści. Podagrycznik wchodzi w skład sałatek wiosennych używanych we Francji, na Litwie i Białorusi w celu uzupełnienia niedoborów witaminowych na przedwiośniu.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Podbiał Pospolity

Rośnie na rumowiskach, ale także na podmokłych łąkach i w zaroślach. Inne jego nazwy to: podbiał zwyczajny, korzeniec, boże liczko, końskie kopyto, ośla stopa, kaczeniec, kaczyniec, grzybień i białodrzew. Jest to bylina wytwarzająca pędy kwiatowe wczesną wiosną, przed pojawieniem się liści. Zakwit podbiału jest uważany przez niektórych za początek przedwiośnia. Pędy kwiatowe dorastają do 20cm wysokości i są pokryte łuskami. Liście są duże, okrągławo sercowate, o nierówno ząbkowanym brzegu. Złocisto-żółte kwiaty są zebrane w szczytowe koszyczki.

ZASTOSOWANIE:

sok z liści lub napar z nich jest stosowany w kaszlu i nieżytach górnych dróg oddechowych. Zewnętrznie służy jako lek przeciwzapalny, przeciwobrzękowy, przeciwbólowy.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Pokrzyk Wilcza-Jagoda

Na zrębach i wykrociskach w lasach dębowo-bukowych, na żyznych siedliskach w południowej części kraju rośnie pokrzyk wilcza-jagoda (Atropa belladonna L.) z rodziny psiankowatych (Solanaceae), nazywany czasem wilczą ugodą lub belladonną. Bylina o prosto wzniesionej i rozgałęzionej łodydze, dorasta do 2m wysokości. Cała roślina jest krótko gruczołowato omszona. Dość duże, jajowate liście są na szczycie zaostrzone. Brunatnofioletowe kwiaty są wewnątrz brudnożółtawe z ciemnym żyłkowaniem i stoją zwykle po jednym w kątach liści. Kwitnie w czerwcu i lipcu. Jest rośliną prawnie chronioną i silnie trującą.

ZASTOSOWANIE:

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Pokrzywa Lekarska

Pokrzywa zwyczajna z rodziny pokrzywowatych która nazywa się też pokrzywą dwupienną, pokrzywą wielką. Jest to bylina o czterokanciastej łodydze, dorastającej do 1m wysokości. Jajowate liście mają sercowatą nasadę i brzeg grubo ząbkowany. Rozdzielnopłciowe kwiaty tworzą długie, zwisające kwiatostany. Kwitnie od czerwca do późnej jesieni. Gatunek bardzo zmienny, m.in. istnieją odmiany, u których nie występują włoski parzące.

ZASTOSOWANIE:

napar z liści stosuje się w ostrych i przewlekłych nieżytach górnych dróg oddechowych, nowotworach (medycyna ludowa), obfitych miesiączkach, przeciw którym można też stosować świeży sok z liści. Sok z ziela powoduje rozkład substancji tłuszczowych w organizmie i może być stosowany w kuracjach odchudzających. Napar z ziela jest moczopędny, uśmierza bóle reumatyczne, gośćcowe i zapalenia nerwu kulszowego (ischias), również odchudza. Odwar z liści działa przeciwkrwotocznie, odwar z korzenia przeciw schorzeniom prostaty. Nalewka alkoholowa z liści służy do nacierania głowy przeciw łupieżowi. Nalewki z rozłogów używa się do wcierania w skórę głowy, co ma powodować porost włosów. Wyciąg alkoholowy służy do smarowania wszelkich wyprysków i wysypek skórnych, również do nacierania przy bólach reumatycznych. Sok z ziela zwiększa odporność organizmu zapobiega przeziębieniom, zapadalności na grypę.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Pokrzywa Żegawka

Na żyznych glebach często pojawia się jako chwast pokrzywa żegawka (Urtica urens L.) z rodziny pokrzywowatych (Urticaceae). Jest rośliną jednoroczną o czterokanciastej łodydze, dorastającej do 50 cm wysokości. Jajowato romboidalne liście są ostro ząbkowane i mają długie ogonki. Niepozorne, zielone kwiaty są rozdzielnopłciowe i tworzą kwiatostany. Kwitnie od maja do października.

ZASTOSOWANIE:

napar z ziela działa moczopędnie, łagodnie przeczyszczająco, przeciwbólowo, przeciwreumatycznie. Jest stosowany w schorzeniach żołądka, jelit, pęcherzyka żółciowego i trzustki. Działa mlekopędnie, a także hamująco na przerost gruczołu krokowego. Kąpiele z dodatkiem naparu z ziela leczą schorzenia skóry.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Połonicznik Nagi

Na murawach piaskowych rośnie w rozproszonych kępach połonicznik nagi (Herniaria glabra L.), zwany też połonicznikiem gładkim, ptasim mydłem lub wronim mydłem, z rodziny goździkowatych (Caryophyllaceae). Jest to płożąca się, naga roślina jednoroczna, czasem dwuletnia osiągająca długość około 15cm. Drobne, podługowate lub eliptyczne liście są ustawione naprzeciwlegle. Drobniutkie, żółtawo zielone kwiaty są zebrane w zbite kłębiki kwiatostanowe. Kwitnie od czerwca do października. Połonicznik nagi bywał czasem w dawnych latach uprawiany. Gatunek występuje w kilku odmianach, różniących się owłosieniem, np. jedna z odmian jest obficie owłosiona.

ZASTOSOWANIE:

odwar z ziela działa moczopędnie, leczy stany zapalne pęcherza moczowego, zapobiega tworzeniu się kamieni nerkowych i schorzeniom woreczka żółciowego. W tym samym celu można też stosować świeży sok z ziela.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Pomocnik Baldaszkowy

Pomocnik baldaszkowy (Chimaphila umbellata (L.) Nutt.) z rodziny gruszyczkowatych (Pirolaceae)jest byliną krótko, gruczołowato owłosiona, dorastająca do 15cm wysokości. Liście podłużnie jajowate lub lancetowate są skórzaste i zimozielone. Nieliczne różowawe, małe kwiaty są zebrane w szczytowe baldachogrona. Kwitnie w czerwcu i lipcu. Omawiany rodzaj obejmuje 4 gatunki, z których pomocnik japoński (Chimaphila japonka) pochodzi z Azji Wschodniej i jest stosowany w ludowej medycynie dalekowschodniej.

ZASTOSOWANIE:

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Popłoch Pospolity

Miejsca ruderalne oraz przydroża są stanowiskami popłochu pospolitego (Onopordon acanthium L.) z rodziny astrowatych-złożonych Asteraceae). Popłoch jest rośliną jednoroczną, dorastającą do 2m wysokości. Łodyga jest szeroko kolczasto oskrzydlona dzięki zbiegającym wzdłuż niej ogonkom liściowym. Liście mają kształt eliptyczny dolne są szersze, wyższe węższe i są kolczasto ząbkowane. Jasnopurpurowe kwiaty tworzą duże (do 5cm) koszyczki z odstającymi kolcami na okrywach. Kwitnie w lipcu i sierpniu.

ZASTOSOWANIE:

napar ze świeżych liści stosuje się do picia w stanach zapalnych pęcherza moczowego.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Portulaka Pospolita

Na wilgotnych glebach jako rzadki chwast występuje portulaka pospolita (Portulaca oleracea L.) z rodziny portulakowatych (Portulacaceae). Jest jednoroczną rośliną o płożącej się, mięsistej łodydze, dorastającej do 30cm długości. Klinowato lancetowate liście, na szczycie zaostrzone, są ustawione na łodydze naprzeciwległe. Żółte kwiaty są ustawione po 1-3 w pachwinach liści. Kwitnie od czerwca do września.

ZASTOSOWANIE:

liście zjadane jako sałatka z przyprawami lub dodane do mizerii albo pomidorów działają moczopędnie i wzmacniająco na organizm, pobudzają apetyt, wzmagając wydzielanie soków żołądkowych. Stosowane są w leczeniu wad wzroku.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Porzeczka Czarna

W podszyciu olsów spotyka się czasem porzeczkę czarną (Ribes nigrum L.) z rodziny skalnicowatych (Saxtfragaceae), którą nazywamy też: bździuch, jagoda czarna, pankracina, pękatka, smarglena, smrodyńki, smrodynia, smargliny, smorodzina, smorodzinki, smrodzina lub świętojanki. Jest to krzew o niemiłej woni, wyrastający do 2m wysokości. Młode pędy i nerwy od spodu liści są owłosione. Liście są duże, 3-5 klapowe, z nasadą uciętą lub sercowatą. Niepozorne, czerwonawe kwiaty są zebrane w wielokwiatowe groniaste kwiatostany. Kwitnie w kwietniu.

ZASTOSOWANIE:

W podszyciu olsów spotyka się czasem porzeczkę czarną (Ribes nigrum L.) z rodziny skalnicowatych (Saxtfragaceae), którą nazywamy też: bździuch, jagoda czarna, pankracina, pękatka, smarglena, smrodyńki, smrodynia, smargliny, smorodzina, smorodzinki, smrodzina lub świętojanki. Jest to krzew o niemiłej woni, wyrastający do 2m wysokości. Młode pędy i nerwy od spodu liści są owłosione. Liście są duże, 3-5 klapowe, z nasadą uciętą lub sercowatą. Niepozorne, czerwonawe kwiaty są zebrane w wielokwiatowe groniaste kwiatostany. Kwitnie w kwietniu.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Posłonek Pospolity

Wśród muraw kserotermicznych rośnie posłonek pospolity z rodziny posłonkowatych (Cistaceae). Jest to bylina o podnoszących się gałązkach, dorastająca do 50cm wysokości. Liście są jajowato eliptyczne, od spodu silnie owłosione, stojące naprzeciwległymi parami. Szypułki pojedynczych, żółtych kwiatów odginają się po przekwitnieniu ku dołowi. Kwitnie od maja do sierpnia.

ZASTOSOWANIE:

w medycynie ludowej napar z korzeni był stosowany dawniej przy padaczce.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Powój Polny

Na polach wśród zbóż i roślin okopowych, a także w ogrodach, i na przydrożach, miedzach, suchych wzgórzach rośnie powój polny (Convolvulus arvensis L) z rodziny powojowatych (Convolvulaceae). Jest byliną o pełzających, gałęzistych kłączach, dorastających do 1m długości. Jajowato podługowate lub równowąskie liście mają nasadę strzałkowa te duże, białe lub różowe, wonne kwiaty wyrastają po 1,2 z kątów liści. Korona kwiatów jest lejkowata, na brzegu falista. Kwitnie od czerwca do września.

ZASTOSOWANIE:

napar z ziela reguluje pracę jelit, działa silnie przeczyszczająco.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Poziewnik Pstry

O ile poziewnik szorstki jest pospolitym chwastem, to znacznie rzadziej spotyka się na wilgotnych, lepszych glebach poziewnika pstrego (GaUopsis speci sa MilL) z tej samej rodziny, noszącego nazwę koziopsik żółtawy. Jest to roślina jednoroczna, dorastająca do 120cm wysokości. Łodygę ma zgrubiałą pod węzłami i w tych miejscach wyrastają szczeciniaste włosy. Liście są jajowate lub jajowato lancetowate o brzegu z zaostrzonymi lub tępymi ząbkami. Kwiaty mają barwę bladożółtą, a klapa środkowa wargi dolnej jest zwykle purpurowo-fioletowa. Kwitnie od czerwca do września.

ZASTOSOWANIE:

w medycynie ludowej stosowano odwar z ziela w chorobach płuc, nawet w gruźlicy.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Poziewnik Szorstki

Pospolitym chwastem polnym i ogrodowym jest poziewnik szorstki (Galcopńs tetrahit L.) lub poziewnik polny (Galeopsis ladanum L.) z rodziny jasnotowatych-wargowych (Lamiaceae). Jest rośliną jednoroczną o gałęzistej łodydze, dorastającej do 1m wysokości. Jajowate liście są zaostrzone, na brzegu karbowano-piłkowane i tworzą węzły na łodydze. Pod tymi węzłami powstają zgrubienia z kłującymi szczecinkami. Purpurowe kwiaty mają budowę wyraźnie dwuwargową. Kwitnie od czerwca do października.

ZASTOSOWANIE:

odwar z ziela ma działanie przeciwzapalne, moczopędne, uzupełniające niedobór składników mineralnych.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Poziomka Pospolita

Na podobnych stanowiskach jak malina rośnie poziomka pospolita z rodziny różowatych (Rosaceae), nazywana tez poziomką zwyczajną, poziomką jadalną, czerwoną jagodą lub poziomkami. Jest to bylina o łodydze dorastającej do 40cm wysokości, okrytej u nasady brunatnymi szczątkami starych liści, tworzy długie pędy odroślowe. Liście są trójlistkowe, na brzegu piłkowane, a spodem jedwabisto owłosione. Białe kwiaty pojawiają się w maju i czerwcu, a czasem ponownie na jesieni.

ZASTOSOWANIE:

odwar z ziela lub owoców zapobiega miażdżycy. Pomocniczo w nadciśnieniu, zapobiega uszkodzeniu naczyń krwionośnych.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Prawoślaz Lekarski

Prawoślaz lekarski (Althaea offieinalis L.) z rodziny ślazowatych (Mahaceae), nazywany też prawoślazem ogrodowym, ślazem wysokim lub ślazem lekarskim można czasem spotkać na solniskach śródlądowych, czasem w rowach. Jest to bylina o wzniesionej łodydze, dorastającej do 1,5m wysokości. Jajowate liście są klapowane: dolne 5 -, a wyższe 3-klapowe, na brzegu karbowane. Łodygę i liście pokrywa szare owłosienie. Ma duże do 5cm średnicy białoróżowe kwiaty. Kwitnie w lipcu i sierpniu.

ZASTOSOWANIE:

napar z pączków kwiatowych, z liści lub odwar z korzenia stosuje się w nieżytach górnych dróg oddechowych, chrypki, kaszlu i stanach zapalnych jamy ustnej i gardła. Odwar z kwiatów stosuje się do okładów przy zapaleniu spojówek, na rany i wrzody. Kwiaty gotowane w mleku działają napotnie.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Prawoślaz Ogrodowy

Prawoślaz ogrodowy ma tez inne nazwy: ślaz ogrodowy, ślaz różowy, babia róża, malwa lub topolówka różowa. Jest to roślina jednoroczna lub dwuletnia, dorastająca do 1m wysokością o łodydze wyprostowanej i szorstko owłosionej. Liście są 3-5 klapowe, brzegiem karbowane. Duże kwiaty o różnych barwach rosną pojedynczo w kątach liści. Kwitnie w lipcu i sierpniu. Szczególnie ceniona jest odmiana o niemal czarnych kwiatach.

ZASTOSOWANIE:

napar z nierozwiniętych kwiatów lub korzeni reguluje menstruację. Napar z kwiatów służy do okładów w schorzeniach oczu.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Przegorzan Kulisty

Na rumowiskach, stokach stromych wzgórz południowej Polski rośnie przegorzan kulisty (Echinops sphaerocephalus L.) z rodziny astrowatych-złożonych (Asteraceae), nazywany czasem mordownikiem. Jest to bylina o grubej, prosto wzniesionej łodydze, dorastającej do 1,5m wysokości. Cały pęd jest pokryty gęsto wełnistym, białym, kutnerowatym owłosieniem. Liście są przerywano pierzastodzielne i zaostrzone w silne, ostre kolce. Białawe kwiaty z ciemnoniebieskimi pylnikami są zebrane w duże, główkowate kwiatostany. Kwitnie w lipcu i sierpniu.

ZASTOSOWANIE:

odwar z nasion poprawia samopoczucie, łagodzi stany depresyjne, podnosi ciśnienie krwi. Napar z ziela bywa używany do kąpieli w schorzeniach reumatycznych. Nalewka alkoholowa z ziela do nacierania stawów w bólach reumatycznych..

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Przelot Pospolity

Przykładem rośliny rosnącej na murawie może być przelot pospolity, nazywany też wełnica lub żołwie ziele. Jest to bylina dorastająca do 60cm wysokości. Liście odziomkowe są pojedyncze lub o 1-4 parach listków bocznych i dużym listku szczytowym. Kwiaty na pędach łodygowych, występujące w zbitych główkach, są żółte w lub rzadziej purpurowe. Kwitnie od maja do sierpnia.

ZASTOSOWANIE:

Odwar z ziela lub kwiatostanów służy do przemywania ran i płukania ust przy próchnicy zębów. Pity poprawia przemianę materii.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Przestęp Dwupienny

Krzewy w grądach są często oplątane pędami przestępu dwupiennego z rodziny dyniowatych (Cucurbitaceae), nazywanego też przestępem czerwono-jagodowym. Pnąca bylina dorasta do 4m długości, liście ma 5-klapowe, z obu stron szorstkie, brzegiem ząbkowane, a u nasady sercowate z głębokim wcięciem. Wąsy czepne są cienkie i pojedyncze. Kwiaty rozdzielnopłciowe: męskie zebrane są w długoszypułkowe baldachokształtne wiechy, a żeńskie krótkoszypułkowe. Kwitnie w czerwcu i lipcu.

ZASTOSOWANIE:

nalewka alkoholowa z ziela działa przeciw reumatyzmowi. Syrop z korzeni stanowi silnie działający środek przeczyszczający, stąd jego zastosowanie tylko w homeopatii.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Przetacznik Bobowniczek

Przetacznika bobowniczka (yeronica beccabunga L.) z rodziny trędownikowatych (Scrophularia-ceae) można spotkać wśród borów sosnowych. Inne jego nazwy to: przetacznik bobownik, potocznik bobownik, bobownik, bobowniczek, bobowe ziele lub koziparsk. Jest to bylina o obłej, nagiej łodydze, dorastającej do 50 cm wysokości. Jajowate lub szeroko eliptyczne liście, stojące naprzeciwległe, są lśniące, całobrzegie lub płytko piłkowane, na szczycie tępe. Małe, błękitne kwiaty są zebrane w luźne, groniaste kwiatostany, wyrastające z pachwin liści. Kwitnie od maja do sierpnia.

ZASTOSOWANIE:

napar z ziela był stosowany w medycynie ludowej przeciw astmie.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Przetacznik Lekarski

Na drogach i ścieżkach wśród borów sosnowych spotykamy przetacznika lekarskiego (Veronica officinalis L.)z rodziny trędownikowatych (Scrophulariaceae), nazywanego też potocznikiem, przetacznikiem leśnym lub urocznikiem. Jest to bylina o pełzających i zakorzeniających się pędach, dorastających do 20cm długości, gęsto owłosionych. Liście są odwrotnie jajowate lub eliptyczne, karbowane, ku nasadzie zwężające się w bardzo krótki ogonek. Bladoniebieskie kwiaty mają płatki żyłkowane w kolorze lila, zebrane są w prosto wzniesione kwiatostany groniaste. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Gatunek ten można spotkać także w borach mieszanych.

ZASTOSOWANIE:

odwar z ziela jest stosowany w nieżytach górnych dróg oddechowych i duszności oraz biegunce.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Przylaszczka Pospolita

Przylaszczka pospolita (Hepatica nobilis Gars., syn.: Hepatica triloba Gilib.) z rodziny jaskrowatych (Ranunculceae) zajmuje dobrze nasłonecznione miejsca w buczynach. Jest ona byliną dorastającą do 20cm wysokości. Liście są 3-klapowe o sercowatej nasadzie, a klapy jajowate. Niebieskie kwiaty, czasem białawe, są otulone trójlistkową okrywą podobną do działek kielicha. Kwitnie od marca do maja.

ZASTOSOWANIE:

napar z liści działa moczopędnie, żółciopędnie i wykrztuśnie. Wyciąg alkoholowy z liści jest stosowany przeciw bronchitowi i zapaleniu oskrzeli.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Przymiotno Kanadyjskie

Rośnie na siedliskach ruderalnych. Jest rośliną z rodziny astrowatych-złożonych (Asteraceae), nazywane też bywa przymiotłem kanadyjskim, przymiotnikiem lub starym zielem, a czasem nawet starym krzewem. Jest rośliną jednoroczną, czasem dwuletnią o wzniesionej, szorstkiej, górą rozgałęzionej łodydze, dorastającej do 1m wysokości. Równowąsko lancetowate liście z obu końców zwężają się, a dolne liście mają brzegi odlegle ząbkowane. Kwiaty są zebrane w drobne (3-5mm) koszyczki, gęsto skupione na szczytach pędów. Kwitnie od czerwca do października. Przymiotno kanadyjskie pochodzi z Ameryki Północnej. Zostało sprowadzone do ogrodu botanicznego we Francji w XVII w i stamtąd rozprzestrzeniło się po całej Europie.

ZASTOSOWANIE:

odwar z liści działa moczopędnie, przeciwalergicznie i przeciwkrwotocznie.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Przytulia Czepna

Przytulia czepna (Galium aparine L.) z rodziny marzanowatych (Rubiaceai), zwana jest czasem przytulią ostrzycą, lepczycą lub ostrzycą. Roślina roczna, czasem dwuletnia o łodydze czworo kanciastej, rozgałęzionej lub wspinającej się, dorasta do 1,5m długości. Cała roślina jest pokryta silnie haczykowatymi szczecinami. Klinowato lancetowate liście są zebrane po 6-8 w okółki, tworzą zgrubiałe węzły, pokryte sztywnymi włosami. Drobne, białe lub zielonawobiałe kwiaty wyrastają z kątów liści. Kwitnie od maja do października.

ZASTOSOWANIE:

napar z ziela działa odwadniająco, moczopędnie i antyseptycznie w kamicy nerkowej. Pije się go przy wszelkich wypryskach i owrzodzeniach. Służy tez do przemywania ran i owrzodzeń skory.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Przytulia Właściwa

Na miejscach nieco podsuszonych można spotkać przytulię właściwą z rodziny marzanowatych (Rubiaceae), nazywaną też przytulią żółtą. Jest to bylina z kłączami zaopatrzonymi w rozłogi. Łodyga osiąga wysokość 1m i nie jest jak inne gatunki tego rodzaju szorstka i czepliwa. Liście są wąskie, do 3 cm długie, z wierzchu ciemnozielone, a spodem blade i często omszone. Są one zestawione po 5-12 w okółkach. Żółte, drobne kwiaty tworzą kwiatostany na szczycie łodygi. Kwitnie od lipca do września.

ZASTOSOWANIE:

sok wyciśnięty z ziela działa moczopędnie, tamuje krew, poprawia przemianę materii. Odwar z ziela lub proszek z suszonej i pokruszonej przytulił wdychany przez nos tamuje krwawienie.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Przywrotnik Pasterski

Na górskich łąkach, choć czasem także na niżu i na pastwiskach, można spotkać przywrotnika pasterskiego. Inne nazwy tej rośliny to: przywrotnik pospolity, fartuszki, gęsie łapki, lwia łapa, nawrocznik. Jest to bylina o wyprostowanym i rozgałęzionym pędzie, dorastającym do 40 cm wysokości. Liście okrągławo nerkowate są z obu stron gęsto owłosione. Drobne, zielone kwiaty tworzą luźne kwiatostany Kwitnie od maja do września.

ZASTOSOWANIE:

napar z ziela ma właściwości ściągające, przeciwkrwotoczne. Działa korzystnie w okresie klimakterium.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Psianka Słodkogórz

Psianka słodkogórz (Solanum duUmnara L.)z rodziny psiankowatych (SoUnaceae), nazywana tez psianką czerwoną, psiankami słodkogorzkimi, myszeniec lub rzemienie, to półkrzew z zdrewniałym pędem głównym i o zielonych pędach bocznych leżących na ziemi lub pnących się. Dorastają one do 2m długości. Liście są sercowato jajowato, zaostrzone, i z 1-2 łatkami u nasady. Fioletowe lub czasem biało kwiaty są zebrane w szczytowe lub boczne podbaldaszki. Kwitnie od czerwca do sierpnia.

ZASTOSOWANIE:

odwar z pociętych łodyg działa żółciopędnie. Ma zastosowanie w bronchitach i kokluszu u dzieci. Czasem jest stosowany w robaczycach. Odwaru z ziela używano do okładów w schorzeniach reumatycznych.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Pszoniak Drobnokwiatowy

Pszoniak drobnokwiatowy (Erysi Muttt cbtiftiiithoiacs L.) z rodziny gorczycowatych krzyżowych. Jest rośliną jednoroczną, o pojedynczej lub w górze słabo rozgałęzionej łodydze, dorastającej do 40 cm wysokości. Podłużnie lancetowate liście są odlegle ząbkowane. Drobne, żółte kwiaty są zebrane w szczytowe grona. Kwitnie od maja do września.

ZASTOSOWANIE:

nalewka alkoholowa z ziela ma działanie w wzmacniające pracę serca. Nasiona zawierają około 42% tłuszczu. Uwaga: roślina trująca!.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Purchawka Wielka

Wilgotne, żyzne pastwiska w południowo-wschodniej części kraju są siedliskiem, w którym rośnie purchawka wielka z rodziny purchawkowatych (Lycoperda-ceae). Wytwarza ona duże, kuliste owocniki o często popękanej powierzchni, barwy białawej. Starsze owocniki stopniowo brunatnieją. Wnętrze owocników jest całkowicie wypełnione zarodnikami, początkowo jasnej barwy, a w starszym okresie brunatnej.

ZASTOSOWANIE:

w ludowej medycynie zarodniki były stosowane do tamowania krwotoków.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

© 2008 xhtml labor
kontakt: xhtml labor