naglowek

index alfabetyczny: A B C D E F G H I J K L Ł M N O P R S Ś T U W Z Ż

Sadziec Konopiasty

Na okrajkach żyznych olsów, w niskich łęgach lub na brzegach stojących wód rośnie sadziec konopiasty z rodziny astrowatych złożonych (Asteraceae), zwany też konopicą. Jest to bylina dorastająca do 1,5M wysokości, krótko owłosiona. Jej liście są krótkoogonkowe i najczęściej trójdzielne o lancetowatych i ostrych odcinkach. Drobne obupłciowe, brudnoróżowe kwiaty są zebrane w gęste, baldachogroniaste kwiatostany szczytowe. Kwitnie w lipcu i sierpniu. Gatunek ten jest rośliną światłolubną, stąd jej występowanie tylko na obrzeżach zbiorowisk leśnych, do których nie wnika.

ZASTOSOWANIE:

napar z ziela działa przeczyszczające. Również żółciopędnie. Odwar z korzenia stosowano w schorzeniach wątroby i pęcherzyka żółciowego.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Sałata Kompasowa

Występuje na rumowiskach, murach i przydrożach. Jest to roślina dwuletnia o łodydze dołem kolczastej, dorastającej do 1,5m wysokości. Kolce występują także na brzegach i na spodzie liści. Lancetowate, pierzastodzielne liście obejmują łodygę i są ustawione pionowo w stosunku do słońca (kompasowo stąd nazwa). Żółte kwiaty są zebrane w piramidalną wiechę, której gałązki zwisają w dół. Kwitnie od lipca do października.

ZASTOSOWANIE:

nalewka alkoholowa z ziela wykazuje działanie przeciwbólowe.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Sasanka Łąkowa

Sasanka łąkowa z rodziny jaskrowatych, zwana też sasanką zwisła, czarne ziele lub wietrznica należy do roślin chronionych. Jest to bylina dorastająca do 40cm wysokości, o liściach pociętych na wąziutkie łatki, silnie owłosione. Kwiaty o pojedynczym okwiecie mają barwę fioletową. Kwitnie w kwietniu i maju. Wśród roślin tego gatunku wyróżnia się 2 podgatunki, różniące się barwą zewnętrznych działek okwiatu: jedne są jasnofioletowe a inne czarnofioletowe. Pierwszy z podgatunków ma zasięg występowania na terenie Polski raczej północno-wschodniej, a drugi w środkowej i południowo-zachodniej części kraju.

ZASTOSOWANIE:

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Seler Zwyczajny

Seler zwyczajny (Apiutn graveolens L.) z rodziny selerowatych-baldaszkowatych (Apiaceae), nazywany też selerem właściwym, selerem ostrowonnym, opichem lub opiechem jest powszechnie uprawiany w ogródkach. Mało znany jest natomiast fakt, że rośnie on w Polsce na naturalnym stanowisku na wyspie Uznam nad Zalewem Szczecińskim. Jest to dwuletnia roślina o bulwiasto zgrubiałych korzeniach i łodydze rozgałęzionej, dorastającej do 60cm wysokości. Liście przeważnie pierzastodzielne, dolne częściowo trójsieczne, są lśniące i nagie. Drobne, białawe kwiaty są zebrane w niewielkie baldachy o krótkich szypułkach. Kwitnie od czerwca do września.

ZASTOSOWANIE:

sok z gotowanych korzeni stosuje się przy niestrawnościach i wzdęciach, podagrze i gośćcu. Odwar ten działa przeciwmiażdżycowo, ogólnie wzmacniająco, odwadniająco, ma wpływ na przemianę materii i perystaltykę jelit. Reguluje menstruację.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Serdecznik Pospolity

Jest szeroko rozpowszechniony we wsiach na przypłociach. Nazywany czasem gęsią stopą, lwim ogonem, lwim sercem, szantą, wilczą stopą. Należy do rodziny jasnotowatych-wargowych. Jest byliną, a jej wzniesiona, gałązista, krótko owłosiona łodyga dorasta do 1,5m wysokości. Dolne liście są 5-7 dłoniastosieczne, a górne 3-klapowe, wszystkie w nasadzie sercowate, z wierzchu ciemnozielone, a spodem białawe. Różowoczerwone kwiaty są zebrane w wielokwiatowe, gęste nibyokotki. Kwitnie od czerwca do września.

ZASTOSOWANIE:

napar z ziela działa uspokajająco, przeciwskurczowo, nasercowo, moczopędnie. W tym samym celu można tez stosować nalewkę alkoholową. W dawnych czasach był serdecznik pospolity farmakorealną rośliną leczniczą, stosowaną w schorzeniach żołądkowych i w dychawiczności. W niektórych okolicach jest to uprawiana roślina miododajna.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Skrytek Polny

Wśród zbóż szczególnie w zachodniej części kraju można spotkać skrytka polnego (Aphanes arvensis L., syn.:Alchemilla arvensis Scop.) z rodziny różowatych (Rosaceae). Jest on rośliną roczną o krótko owłosionej, cienkiej, leżącej lub podnoszącej się łodydze z dłoniasto trój- do pięciodzielnymi liśćmi, w nasadzie uciętymi i ściągniętymi w krótki ogonek. Ma palczasto wcinane przylistki. Bardzo małe (do 2mm), niepozorne, zielone kwiaty pojawiają się od maja do września.

ZASTOSOWANIE:

odwar z ziela reguluje czynności jelit. Wyciąg alkoholowy z ziela łagodzi zaburzenia klimakteryjne.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Skrzyp Polny

Na piaszczystych i gliniastych polach o nieuregulowanych stosunkach wodnych, stąd często podmokłych, spotyka się pospolicie skrzyp polny (Equisetum arvense L.) z rodziny skrzypowatych (Ecjuiselaceae). Można go spotkać także na ugorach, w rowach i na pastwiskach. Jego inne nazwy to: krzemionka, strzępka, przęstka, koński ogon, jodełka, jedlinka polna, koszczka, kostka, chwoszczka i chwoszcz. Jest byliną o pochwach liściowych z 4,-5 brązowymi, lejkowato rozdętymi ząbkami. Pędy zarodnikonośne, barwy żółtobrązowej lub czerwonawej pojawiają się na wiosnę, natomiast pędy płonne wyrastają po zniknięciu pędów zarodnikonośnych i są zielone. Pędy płonne dochodzą do 40cm wysokości, są pojedynczo okółkowo rozgałęzione, a pędy zarodnikonośne nierozgałęzione.

ZASTOSOWANIE:

odwar z ziela jest stosowany w chorobach nerek, dróg moczowych, pęcherza moczowego i kamicy nerkowej. Zapobiega krwawieniom przewodu pokarmowego, poprawia przemianę materii. Zewnętrznie: używa się go do płukania jamy ustnej w stanach zapalnych i do przemywania miejsc odmrożonych.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Słonecznik Zwyczajny

Słonecznik zwyczajny (Heliantbus annuus L.) z rodziny astrowatych-złożonych (Asłeraceae) pochodzi z Ameryki. Jest rośliną jednoroczną, dorastającą do 2,5m wysokości, o łodydze pojedynczej lub nieznacznie rozgałęzionej. Wszystkie liście są sercowate, na brzegu piłkowane i szorstkie na ogonkach. Kwiaty są zebrane w bardzo duże koszyczki kwiatowe: języczkowe (brzeżne) są żółte, a rurkowe (środkowe) brunatne. Kwitnie od lipca do października.

ZASTOSOWANIE:

nasiona jedzone przeciwdziałają schorzeniom gruczołu krokowego. Odwar z kwiatów języczkowych działa przeciwgorączkowo. Olej z nasion ma zastosowanie spożywcze, a także lecznicze-zapobiega miażdżycy.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Sosna Zwyczajna

Sosna zwyczajna (Pinus sihestris L.) z rodziny sosnowatych (Pinaceae), nazywana też bożyczką, jagłą, kwikiem majakiem, majokiem, sośniną lub suszką. Jest to drzewo o korze w górnej części pnia czerwonawożółtej, łuszczącej się w dolnej grubej, wielobocznie popękanej. Liście w kształcie szpilek, sztywne, sinozielone są zebrane po dwa na krótkopędach. Niedojrzałe szyszki są zielone, mają kształt stożkowaty, dojrzałe brunatne, szeroko stożkowate. Kwitnie w maju. Kwiaty rozdzielnopłciowe: męskie mają kilka błoniastych listków, a żeńskie składają się z łusek okrywających i nasiennych.

ZASTOSOWANIE:

odwar z młodych pędów, szyszek lub alkoholowy roztwór żywicy stosuje się przy schorzeniach płuc, przeciw gośćcowi, artretyzmowi lub bólach o typie neuralgii. Odwar z młodych pędów, nazywany też "syropem leśnym" bywa stosowany w nieżytach górnych dróg oddechowych.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Starzec Jakubek

Na łąkach, przydrożach i w rowach można spotkać roślinę o nazwie starzec jakubek (Senecio jacobea L.) z rodziny astrowatych-złożonych (Asteraceae). Bylina lub czasem roślina dwuletnia o krótkim kłączu i gałęzistej łodydze wełnisto owłosionej, często purpurowo nabiegłej, dorasta do 1m wysokości. Liście są pierzaste z głębokimi wcięciami. Złocistożółte kwiaty są zebrane w szczytowe koszyczki o średnicy do 25cm. Kwitnie od czerwca do sierpnia.

ZASTOSOWANIE:

nalewka alkoholowa z ziela przeciwdziała bolesnym menstruacjom, a w większych dawkach reguluje ją. Lek uważany przez niektórych za kancerogenny został wycofany z użycia w lecznictwie.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Stokrotka Pospolita

Prawie przez cały rok kwitnie na łąkach i pastwiskach stokrotka pospolita (Bellis perennis L.) z rodziny astrowatych złożonych (Asteraceae). Czasem nazywa się ją stokrotką polną, stokrocią pospolitą, stokrocią trwałą, przedpołudnikiem czerwonym lub gęsimi pępkami. Jest ona nagą lub rzadziej owłosioną byliną, o krótkich kłączach, dorastającą do 20cm wysokości. Łopatkowate, zwykle ząbkowane, liście są zebrane w przyziemne rozetki. Pędy są zakończone jednym, koszyczkowatym kwiatostanem. Kwiaty języczkowe są białe, często z zewnątrz czerwono nabiegłe, a kwiaty rurkowe żółte.

ZASTOSOWANIE:

napar z kwiatów i ziela obniża ciśnienie krwi, poprawia przemianę materii. Stosuje się go w kamicy nerkowej i pęcherzowej, w nieregularnych menstruacjach; wykazuje działanie przeciwmiażdżycowe.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Stulisz Lekarski

Uciążliwym chwastem ogrodowym i polnym, szczególnie na lepszych glebach wystepującym również na śmietnikach i innych miejscach ruderalnych, jest stulisz lekarski (Sisymbrium officinde (L.) Scop.) z rodziny gorczycowatych-krzyżowych (Bmsskaceae). Jest rośliną jednoroczną lub dwuletnią o wyprostowanej i rozgałęzionej łodydze, dorastającej do 60cm wysokości. Cały pęd jest krótko owłosiony. Liście są pierzastodzielne. Drobne, jasnożółte kwiaty tworzą przytulony do osi szczytowy kwiatostan. Kwitnie od maja do października.

ZASTOSOWANIE:

napar z ziela jest stosowany w nieżytach oskrzeli, katarach i chrypce.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Szakłak Pospolity

Wśród warstwy krzewów w lasach dębowych można spotkać szaklaka pospolitego (Rbamnus cathartica L.) z rodziny szakłakowatych (Rbamnaaae). Jest on wysokim krzewem lub czasem niewielkim drzewem dorastającym do 6m wysokości, o gałęziach gładkich, brunatnych, za młodu owłosionych, zakończonych cierniami. Jajowate lub eliptyczne liście są drobno karbowane, matowe i widać na nich tylko 3 łukowato przebiegające nerwy. Drobne, zielonkawe kwiaty pojawiają się w maju lub czerwcu. Owocem są czarne pestkowce. Barwniki zawarte w owocach i korze były dawniej używane do barwienia tkanin, skór, papieru i drewna na kolor żółty, zielony lub czerwony. Barwniki te byty bardzo trwałe.

ZASTOSOWANIE:

odwar z owoców działa przeciw przewlekłym zaparciom i jako środek żółciopędny.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Szałwia Lekarska

Na suchych glebach w miejscach ruderalnych rośnie szanta zwyczajna (Marrubiutn vulgare L.) z rodziny jasnotowatych. Nazywa się ją czasem białą szantą, krzeciną, krzeciną pospolitą, krzeszyną, szantą, szantą białą lub szantą pospolitą. Jest byliną o wyprostowanym pędzie dorastającym do 60cm wysokości. Całą roślinę pokrywają gwiazdkowate włoski. Liście mają kształt jajowaty (górne) lub szeroko okrągławy (dolne) i są grubo karbowane. Białe kwiaty są zebrane w zbite, kuliste, wielokwiatowe nibyokółki. Kwitnie od czerwca do września.

ZASTOSOWANIE:

napar z liści stosuje się w nieżytach górnych dróg oddechowych, katarach, a zewnętrznie do płukania ust i gardła w stanach zapalnych, obrzęku dziąseł. Odwar z liści jest stosowany przy cukrzycy, a dodawany do kąpieli przeciwdziała nadmiernemu poceniu się w czasie rekonwalescencji. Odwar ten hamuje laktację, czyli działalność gruczołów mlecznych.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Szanta Zwyczajna

Na suchych glebach w miejscach ruderalnych rośnie szanta zwyczajna (Marrubiutn vulgare L.) z rodziny jasnotowatych. Nazywa się ją czasem białą szantą, krzeciną, krzeciną pospolitą, krzeszyną, szantą, szantą białą lub szantą pospolitą. Jest byliną o wyprostowanym pędzie dorastającym do 60cm wysokości. Całą roślinę pokrywają gwiazdkowate włoski. Liście mają kształt jajowaty (górne) lub szeroko okrągławy (dolne) i są grubo karbowane. Białe kwiaty są zebrane w zbite, kuliste, wielokwiatowe nibyokółki. Kwitnie od czerwca do września.

ZASTOSOWANIE:

napar z ziela jest stosowany w nieżytach górnych dróg oddechowych, astmie, kokluszu u dzieci, w chorobach wątroby. Działa wzmacniająco. Działanie przeciwanemiczne wykazuje wspomniany napar i sok wyciśnięty z ziela.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Szczaw Kędzierzawy

Na zalewanych zimą siedliskach nad rzekami, a także na silnie wydeptywanych miejscach na brzegach dróg i ścieżek rośnie szczaw kędzierzawy (Rumex crispus L.) z rodziny rdestowatych (Polygonaceae). Jest byliną o pionowym kłączu i łodydze dorastającej do 1m wysokości. Eliptyczne lub podłużnie lancetowate liście są zaostrzone i na brzegu faliste. Obupłciowe kwiaty mają okwiat złożony z trzech okółków. Kwitnie od czerwca do sierpnia.

ZASTOSOWANIE:

odwar z ziela lub sproszkowane kłącze działają przeciw anemii i przeciwbiegunkowo. Ponadto w schorzeniach skóry działają ściągająco i antyseptycznie.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Szczaw Lancetowaty

Rośnie w szuwarach, jest z rodziny rdestowatych (Polygonaceae),nazywany bywa: kobylak, kobyli szczaw lub koński szczaw. Jest to bylina o kanciastej i bruzdowanej łodydze, dorastającej do 2m wysokości. Skórzaste, zaostrzone liście o kształcie lancetowatym, z obu końców zwężone, dorastają do 1m długości. Niepozorne kwiaty są zebrane w kwiatostany. Kwitnie w lipcu i sierpniu.

ZASTOSOWANIE:

odwar z korzeni ma zastosowanie w biegunkach i czerwonce.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Szczaw Zwyczajny

Częstym elementem łąk jest szczaw zwyczajny z rodziny rdestowatych nazywany czasem zajęczym zielem. Jest byliną o nagiej lub krótko owłosionej łodydze, dorastającej do 1m wysokości. Górne liście są lancetowate zaostrzone, a dolne nieco szersze. Szypułki kwiatowe są zwykle czerwone. Niepozorne, małe kwiaty są zebrane w luźne, bezlistne kwiatostany, Kwitnie od maja do lipca.

ZASTOSOWANIE:

odwar z liści lub korzeni łagodzi dolegliwości wątroby i jest stosowany w zaparciach, braku apetytu i niedoborze witaminy C. Okłady z ziela przyspieszają gojenie ran i stłuczeń. Stosuje się je też na wrzody i czyraki.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Szczawik Zajęczy

Częstym elementem borów świerkowych lub jodłowych jest szczawik zajęczy (Oocalis acetosella L.) z rodziny szczawikowatych (Oxalidaceae), nazwany też zajęczą kapustą. Niewielka roślinka o cieniutkich rozłogach ma trójlistkowe liście podobne do koniczyny o listkach odwrotnie sercowatych. Tworzy białe, pojedyncze kwiaty o płatkach zwykle czerwono żyłkowanych i z żółtą plamką u ich nasady. Kwitnie w kwietniu i maju czasem ponownie w lipcu.

ZASTOSOWANIE:

jadany w niewielkich ilościach na surowo (z uwagi na zawartość szkodliwego kwasu szczawiowego) działa przy bólach żołądka, ma wpływ pobudzający menstruacje.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Szczyr Roczny

Jest to roślina roczna o jasnozielonej, nieco rozgałęzionej łodydze, dorastającej do 40cm wysokości. Liście są podłużnie jajowate, na brzegu karbowano-ząbkowane, brzegiem orzęsione. Kwiaty są rozdzielnopłciowe i wyrastają na różnych osobnikach. Kwiaty męskie mają 3-4 listki okrywy, a kwiaty żeńskie o 3-4 zielonych okrywach, są skupione po 1-3 w kątach liści. Kwitnie od czerwca do września.

ZASTOSOWANIE:

sok ze świeżych roślin działa przeczyszczająco, moczo i żółciopędnie.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

Szparag Lekarski

Na naturalnych stanowiskach występuje tylko w południowej części kraju, a w całej Polsce jest uprawiany. Jest on byliną o rozpieszchłogałęzistej, dorastającej do 1,5 m wysokości łodydze. Tworzy podziemne, poziome, rozgałęziające się kłącza, tzw. karpy. Są one utrzymywane na głębokości około 20 cm pod powierzchnią gleby za pomocą kurczliwych korzeni. Liście są początkowo łuskowate, a później iglaste, w pęczkach po 3-6. Tworzy drobne, białe lub zielonkawożółtawe dzwonkowate kwiaty. Kwitnie od maja do lipca.

ZASTOSOWANIE:

świeże pędy lub sok z nich działają silnie moczopędnie. Można też używać wywaru z ziela. Odwar z nasion wzmaga popęd płciowy (aphrodisiactmf). Szparagi są cenionym warzywem.

zobacz również: zdjęcie - receptury lecznicze - nalewki alkoholowe

do góry

© 2008 xhtml labor
kontakt: xhtml labor